05132281115-09158105300
نظرسنجی

آشنایی کامل جشن کریسمس - بخش اول

آشنایی کامل جشن کریسمس - بخش اول

آشنایی کامل جشن کریسمس

آداب و رسوم و تاریخچه

شاید شما هم در دوران کودکی با تماشای فیلم و انیمیشن های غربی از خود پرسیده باشید که بابا نوئل کیست؟ ماجرای جشن کریسمس و شور کودکانه بچه ها از چه قرار است و چرا همه شرکت کننده های این جشنِ بزرگ شاد و خندان اند. اگر می خواهید پاسخی برای این سوال ها بیابید، در ادامه همراه ما باشید تا نگاهی به جشن کریسمس داشته باشیم.

کریسمس نام یکی از بزرگترین مراسم های بین الملی در سراسر جهان است که در کشورهای مختلفی برگزار می شود. این جشن مختص به پیروان دین مسیحیت است و به مناسبت سالروز تولد حضرت مسیح جشن گرفته می شود.

با این که در ایران کمتر کریسمس و تزییناتش به چشم می خورد؛ اما خیلی از ما با این مراسم دوست داشتنی آشنایی داریم و علاقه مندیم بیشتر درباره آن بدانیم. کریسمس را با درخت های کاج زمردین و تزیینات قرمز و طلایی اش می شناسیم. طی این جشن، در محله ها و شهرهای مسیحی نشین که قدم بزنید همه جا پر است از کاغذ رنگی ها و زرورق های براق و جذاب.

در مطلبی که در ادامه می خوانید می خواهیم پیرامون جشن کریسمس بیشتر بدانیم، نگاهی به تاریخچه آن بیاندازیم، افسانه های آن را از نظر بگذرانیم و هم گام با مسیحیان آداب و رسوم آن را به جای بیاوریم.

آشنایی با کریسمس

کریسمس یا نوئل، جشنی ویژه مسیحیان است و سالی یک بار برگزار می شود. این ضیافت بزرگ از تاریخ ۲۴ یا ۲۵ ماه دسامبر (۳ و ۴ دی) آغاز شده و حدود ۱۲ روز به طول می انجامد و همزمان است با آغاز سال نوی میلادی. یک روز تفاوتی که در زمان شروع کریسمس به چشم می خورد، دلیلی ندارد جز اختلاف نظرهای سران کاتولیک و پروتستان ها. این جشن جزو مهم ترین تعطیلی های رسمی کشورهای مسیحی نشین به شمار می آید و در تقویم میلادی هم ذکر شده است.

برخی عید پاک را مهم ترین مراسم مذهبی مسیحیت می دانند -یعنی همان روزی که معتقدند حضرت مسیح به صلیب کشیده شد- و بعضی دیگر کریسمس را حایز اهمیت ترین مراسم به حساب می آورند. میلیاردها نفر در نقاط گوناگون جهان کریسمس را جشن می گیرند و بدون شک این بزرگداشت، عظیم ترین جشن در سراسر دنیاست.

کریسمس مصادف است با آغاز سال نوی میلادی و حالا دیگر به مراسمی فرهنگی تبدیل شده و کمتر به بُعد معنوی آن توجه می شود. این روزها مردمان بسیاری با آداب و سنت های گوناگون کریسمس را جشن می گیرند و همین موضوع سبب شده تا عقیده های مختلف وارد این جشن شوند. با این حال آنچه امروز با عنوان ضیافت نوئل از آن یاد می شود چکیده ای از نظرات مسیحیان و سکولارها (طرفداران جدایی دین از سیاست) است. این جشن علاوه بر این که جنبه ای مقدس برای مسیحیان دارد، پدیده ای فرهنگی و تجاری نیز هست. این روزها محبوبیت کریسمس به اندازه ای شده است که مسیحیان از آن با عنوان "شگفت انگیزترین زمان سال" یاد می کنند.

تاریخچه جشن کریسمس

تاریخ به وجود آمدن جشن کریسمس با داستان های گوناگونی در هم آمیخته که همین موضوع تمیز دادن حقیقت و افسانه را از یکدیگر دشوار می کند. کهن ترین تاریخی که در این رابطه وجود دارد به سال ۳۳۶ میلادی و دوران پادشاهی رومی ها باز می گردد؛ بیشتر پژوهشگران بر این عقیده اند که کریسمس در راستای جشنی است که برای بزرگداشت میترا برگزار می شد. میترا، ایزدی باستانی بود که با لقب خداوندگار خورشید هم از او یاد می شود. ایرانیان باستان و رومی ها به این ایزد اعتقاد داشتند و همه ساله زادروز میترا را در تاریخ ۲۵ دسامبر گرامی می داشتند. گفته می شود که مناسک مربوط به جشن میترا تا اوایل ژانویه و آغاز سال نو ادامه می یافت. به عبارت دیگر می توان گفت که کریسمس نسخه مسیحی شده همین جشن باستانی است.

تا آنجایی که می دانیم این جشن از سال ۱۶۶۰ میلادی به عنوان یک تعطیلی رسمی در تقویم به ثبت رسید. چارلز جان هوفام دیکنز (Charles John Huffam Dickens) رمان نویس معروف انگلیسی، کریسمس را زمانی برای پرداختن به خانواده، دین، هدیه دادن و بخشش و صلح اجتماعی بیان کرده است.

به دلیل تاریخچه طولانی جشن کریسمس از ذکر همه داستان ها و روایت های آن صرفه نظر می کنیم؛ اما در ادامه نگاهی کلی داریم به چهره و آداب این جشن در قرن های مختلف.

کریسمس در قرون وسطی

در قرون وسطی جشن کریسمس تا حدود زیادی تحت تاثیر جشن خاج‌شویان بود. خاج‌شویان یکی از مهم ترین تاریخ های مذهبی مسیحیان است که آن را در روز ۶ ژانویه (۱۷ دی) به مناسبت تغییر شکل خداوند و تبدیل او به حضرت عیسی جشن می گرفتند. برخی دیگر هم معتقدند که کریسمس گسترش یافته جشن سنت مارتین بوده است، مراسم سنت مارتین چیزی شبیه به هالووین بود که برای زنده نگهداشتن نام آدم و حوا برپا می شد البته درباره سنت مارتین روایت های بسیار متعددی وجود دارد.

اسناد تاریخی حاکی از آن هستند که از سال ۸۵۵ میلادی کریسمس کمی برجسته شد و در حقیقت به وجود آمد و این موضوع هم مدیون حمایت های ادموند (همان دموند آنگلیای شرقی) بود، او از اسقف‌های برجسته آنگِلیایی به حساب می آمد. پس از تلاش های ادموند، در سال ۱۰۶۶ پادشاه ویلیام اول که حاکم وقت انگلستان بود کریسمس را گسترش داد.

گفته می شود که بعدها شارلمانی امپراتور معروف روم نیز از کریسمس حمایت کرد. در سال ۱۳۷۷ پادشاه ریچارد دوم، حاکم انگلستان کریسمس را جشن گرفت و در افسانه ها آمده که در این مراسم ۲۸ گاو را کشتند و غذا درست کردند. در هر صورت در نوشته های تاریخی که مربوط به دوران قرون وسطی می شود از جشن کریسمس نام برده شده است.

کریسمس در قرن هفدهم و هجدهم

در قرن ۱۷ میلادی افراد زیادی با کریسمس و ریشه آن به مخالفت برخاستند و همین موضوع سبب شد تا در قرن هجدهم کریسمس غیرقانونی اعلام شود؛ اما باز هم پیروان برخی مکاتب مانند آنجلیکان و لوتریانیسم کریسمس را قبول داشتند و آن را جشن می گرفتند؛ بدنیست بدانید که این دو مکتب خواهان اصلاحاتی در مسیحیت بودند و هنوز هم پیروان خاص خودشان را دارند.

همین دو دستگی باعث شد تا کاتولیک ها پیشنهاد دهند که کریسمس برپا شود؛ اما جلوه مذهبی تری داشته باشد. بزرگان کاتولیک در این راستا تلاش های بسیاری انجام دادند برای مثال از چارلز اول (King Charles I) پادشاه انگلستان خواستند تا کریسمس را در زمستان جشن بگیرد تا دیگران هم از او الگو برداری کنند. برپایی دوباره کریسمس خیلی طول نکشید و به دلیل جنگ های داخلی انگلستان و اختلاف نظرهای بزرگان باری دیگر در سال ۱۶۴۷ ممنوع شد. در همین سال شورش هایی از جانب طرفدارن این جشن درگرفت؛ آن ها شهر را تزیین می کردند و شعارهایی مذهبی و سلطنتی سر می دادند. سرانجام پادشاه چارلز دوم در سال ۱۶۶۰ کریسمس را قانونی اعلام کرد ولی باز هم بسیاری از بزرگان دینی از برپایی این جشن دل خوشی نداشتند. ماجرای ممنوعیت و برپایی این جشن بارها در قرن هجدهم رخ داد و نهایتا هم دودستگی از بین نرفت.

قرن نوزدهم

در قرن نوزدهم و در حدود سال ۱۸۷۱ روز باکسینگ (Boxing day) هم به کریسمس اضافه شد. باکسینگ دی یا روز جعبه ای، یک روز بعد از آغاز کریسمس است و در آن افراد متخلف به فقرا و کودکان کادوهای رنگارنگی اهدا می کنند، این رسم هنوز هم اجرا می شود.

در سال ۱۸۴۳ برای اولین بار کارت تبریک کریسمس به صورت عمده تولید شد و فرستادن کارت تبریک هم جزوی از رسوم این جشن به شمار آمد. همچنین در قرن نوزدهم بود که برای اولین بار به تزیین درخت سرو و کاج برای کریسمس پرداختند و ملکه انگلستان هم در سال ۱۸۳۲ اعلام کرد که از داشتن یک درخت کریسمس در کاخ خود لذت می برد. با حمایت ملکه الیزابت از درخت کریسمس این رسم به تدریج در کشورهای دیگر اروپا و بخصوص آلمان نیز گسترش یافت.

جدا از جدال ها و رسم هایی که در اروپا بر سر برپا شدن یا نشدن کریسمس رخ می داد در آمریکا هم در حدود سال ۱۸۲۰ یکباره این جشن از نو احیا شد. علت توجه به این جشن را داستان کوتاهی می دانند که واشینگتن اروینگ (Washington Irving) نویسنده و سیاستمدار آمریکایی نوشت، وی در این رمان از کریسمس و کمک به فقیران گفته بود. جالب است بدانید که واشینگتن برای جذابتر کردن داستانش از اسطوره ها و روایت های کهن انگلیسی نیز بهره برده بود.

در ابتدا مخالفان مانع برپایی کریسمس در آمریکا می شدند؛ اما به مرور با این موضوع کنار آمدند و کلیساها هم از این جشن بزرگ استقبال کردند. از سال ۱۸۶۴ کریسمس به صورت رسمی در آمریکا هم برگزار شد.

قرن بیستم

تا حدود سال ۱۹۵۰ کریسمس در اروپا جشنی لوکس و مخصوص ثروتمندان به شمار می آمد و عموم مردم از آن لذتی نمی بردند؛ اما از اواسط قرن بیستم رفته رفته به جشنی برای شادی همه اقشار جامعه بدل شد. تا چند سال همه نمی توانستند درخت کریسمس تهیه کنند یا شامی پر از گوشت بخورند؛ اما تلاش‌شان را برای شادی و شرکت در جشن ادامه می دادند.

بد نیست بدانید که در سال ۱۹۱۷ سران اتحاد جماهیر شوروی برپایی این مراسم را در کشورشان ممنوع کردند و آن را تعطیلاتی مخصوص به مسیحیان دانستند. در همین راستا دانش آموزان و دانشجویان هم از ابتدا به گونه ای تربیت می شدند که ضد کریسمس باشند. حتا در سال ۱۹۲۹ کودکان را تشویق می کردند که هرجایی صلیب دیدند روی آن تُف بیندازند. طرفداران کریسمس و مسیحیان ساکن در روسیه آن قدر زیاد بودند که توانستند بر این آزارها فائق بیایند و پس از چند سال کریسمس را دوباره در فهرست تعطیلات کریسمس کشور قرار دهند.

از اوایل قرن بیست و یکم کریسمس در همه کشورهایی که دین رسمی شان مسیحیت بود برگزار شد و هنوز هم به بهترین شکل گرامی داشته می شود. درباره تاریخ دقیق کریسمس هم حرف های زیادی گفته می شود حتا برخی می گویند که ماه دسامبر به این دلیل انتخاب شد که در زمان های قدیم و در سرزمین های اروپایی تعداد گاوها زیاد بود و سیر کردن شکم آن ها برای مردم دشوار. به همین دلیل تصمیم گرفتند تا جشنی برپا شود و گاوها را بخورند تا از شر غذا دادن به آن ها در زمستان راحت شوند. یا بعضی ها می گویند که ۲۵ دسامبر تولد میترا خداوند خورشید و دوستی بود و رفته رفته همین موضوع به کریسمس بدل شد.

در آخر بد نیست بدانید که ماجرای تزیین درخت کریسمس و تاریخچه آن کمی با جشن کریسمس متفاوت است و دلیل رواج این سمبل را ملکه ویکتوریا، ملکه انگلستان می دانند و این موضوع را به سال ۱۸۳۲ نسبت می دهند. برای کسب اطلاعات بیشتر درباره درخت کریسمس و ماجراهای آن روی دکمه زیر کلیک کنید.

زمان دقیق کریسمس

شک و شبهاتی درباره زمان دقیق جشن کریسمس وجود دارد و مساله اصلی هم این است که کسی از تاریخ تولد حضرت مسیح اطلاع ندارد. تیتوس فلاویوس کلمنز (Titus Flavius Clemens) فیلسوف یونانی، در رابطه با زمان کریسمس چنین نوشته است:

کسانی هستند که نه تنها برای پروردگار ما زمان تولد معین کرده اند بلکه یک روز را هم برای این موضوع در نظر دارند. آن ها می گویند این اتفاق در ۲۸اُمین سال از امپراتوری آگوستوس (۱) رخ داد و روز آن را ۲۵ پاشون (۲) (مصادف با ۲۵ ماه می معادل ۴ خرداد) تعیین کردند.

با توجه به همه حرف و حدیث هایی که در رابطه با زمان دقیق کریسمس ذکر می شود، هنوز هم افرادی وجود دارند که معتقدند زمان اصلی یکی از این تاریخ هاست: ۲۰ می (۳۰ اردیبهشت)، ۱۸ آوریل یا ۱۹ آوریل (۲۹ و ۳۰ فروردین)، ۲۵ مارس (۵ فروردین)، ۲ ژانویه (۱۳ دی)، ۱۷ نوامبر و ۲۰ نوامبر (۲۶ و ۲۹ آبان).

بزرگان دین مسیحیت عوامل متعددی را در نظر گرفتند تا ۲۵ دسامبر (۴ دی) به عنوان کریسمس انتخاب شود. آن ها می گویند که در تقویم رومی از دیرباز، این تاریخ مصادف با انقلاب زمستانی (۳) بوده است. در این میان باز هم برخی گفته اند که ۹ ماه پس از این تاریخ یعنی درست در زمان اعتدال بهاری (۴) مسیح متولد شد و تاریخ ۲۵ دسامبر اشتباه است. با همه این تفاصیل در حال حاضر بزرگان این دین توافق کردند که ۲۵ دسامبر (۴ دی) به عنوان آغاز کریسمس در نظر گرفته شود.

بعضی ها معتقدند که مسیح کوتاه ترین روز از سال را برای تولد انتخاب کرد تا پس از زادروزش آرام آرام روزها طولانی شوند برای مثال آگوستوس امپراتور روم درباره زمان تولد مسیح گفته است:

او کوتاه ترین روز را در کره زمین انتخاب کرد و از آن زمان روزها طولانی می شوند. نور وجود این والا مقام از همین روز بیشتر و بیشتر شد.

در سخن آگوستوس وجود حضرت عیسی به نور و خورشید پیوند داده شده است و این موضوع در کتاب مقدس هم آمد و از وی به عنوان خورشید عدالت "Sun of righteousness" یاد کرده اند. سِر آیزاک نیوتن دانشمند مشهور انگلیسی هم اعتقاد داشت که روز تولد مسیح با خورشید و انقلاب زمستانی در ارتباط بوده است. در همین راستا بزرگان، نظرات مختلفی ارایه کرده اند در اینجا امکان بیان همه آن ها وجود ندارد.

کلیه حقوق این سایت متعلق به شرکت سامانه رزرواسیون کیهان بوکینگ می باشد.
طراحی و اجرا توسطگروه ارج گستر